Γράφει: Χρίστος Χαραλαμπόπουλος 21/02/2012 - 19:47 Έχει διαβαστεί 1493 φορές.

Ένα ποδοσφαιρικό ξύπνημα που αργεί

Η μνήμη στις μεγάλες ηλικίες λειτουργεί σαν παλιό αυτοκίνητο στον ανήφορο το καλοκαίρι. Αγκομαχώντας.

next previous

Έτσι, πρέπει όλο και πιο συχνά να συμβουλεύεσαι αυτό που ονομάζουμε αρχειακό υλικό για να σιγουρευτείς. Ιδίως όταν πρόκειται για ημερομηνίες. Με αφορμή το Κύπελλο Εθνών Αφρικής που ολοκληρώθηκε την περασμένη εβδομάδα, σκεφτόμουν την πρόοδο του αφρικανικού ποδοσφαίρου τα τελευταία 30 χρόνια. Από τότε δηλαδή που ήρθε στο προσκήνιο μέσω του Παγκοσμίου Κυπέλλου.
Το 1978 η Τυνησία ήταν η αφρικανική ομάδα που σημείωσε για πρώτη φορά νίκη σε Παγκόσμιο Κύπελλο, όταν κέρδισε το Μεξικό. Μετά θα έρθει το 1982 με το Καμερούν που εγκαταλείπει τη διοργάνωση χωρίς ήττα και την Αλγερία που κερδίζει τη Γερμανία και την πετάνε έξω από τη δεύτερη φάση, με εκείνη τη φάρσα στη Χιχόν ανάμεσα στα «ξαδελφάκια» Αυστρία και Γερμανία. Το Μαρόκο το '86 θα γίνει η πρώτη αφρικανική ομάδα που θα περάσει στη δεύτερη φάση –με τους πολύ καλούς Μπουντερμπαλά και Μπουγιαγιαουί– και το '90 το Καμερούν στο ματς της έναρξης θα κερδίσει τους Αργεντινούς και θα βγάλει το λάδι στους Άγγλους.
Στο ματς των «16» οι Άγγλοι τους πέταξαν έξω στα πέναλτι. Εκείνη η εμφάνιση ήταν η κορυφαία μίας αφρικανικής ομάδας και έφερε στο προσκήνιο του ενδιαφέροντος των ευρωπαϊκών συλλόγων, για πρώτη φορά με αυτή την ένταση, τον πλούτο του ποδοσφαιρικού ταλέντου της Αφρικής. Μέχρι τον νόμο Μποσμάν ταλαντούχους ποδοσφαιριστές από την Αφρική μπορούσαν να εκμεταλλευθούν παλιές αποικιακές δυνάμεις. Από τον Δεκέμβριο του '95 και ύστερα η αγορά της Αφρικής άνοιξε. Και, δυστυχώς, πρόκειται για μία τρομερή «αγορά» που σε πολλές περιπτώσεις εξελίχθηκε σε σκλαβοπάζαρο νέων ανθρώπων και εμπορίας ελπίδων.
Η δωδεκαετία από το '78 μέχρι το '90 οπωσδήποτε συνιστά μία περίοδο καθαρής προόδου του αφρικανικού ποδοσφαίρου. Και η συνεχής τροφοδοσία του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου με Αφρικανούς ποδοσφαιριστές, πολλοί από τους οποίους ήταν πολύ υψηλού επιπέδου, δημιουργούσε την εντύπωση πως ήταν κοντά η ώρα κατά την οποία μία αφρικανική ομάδα θα έφτανε στον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2010 υποτίθεται ότι θα ήταν αυτό που θα έδινε την ευκαιρία στο αφρικανικό ποδόσφαιρο για τη μεγάλη διάκριση. Δεν συνέβη, όμως, τίποτε τέτοιο. Το αντίθετο, μάλιστα. Το προηγούμενο Παγκόσμιο Κύπελλο φανέρωσε την κρίση στην οποία είχαν πέσει οι παραδοσιακές ποδοσφαιρικές ομάδες της ηπείρου. Αυτή η κρίση επιβεβαιώθηκε και στο τελευταίο Κύπελλο Εθνών Αφρικής.
Ποδοσφαιρική αποικία
Στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2006 είχαμε καλές αφρικανικές ομάδες, αλλά δεν είχαμε διάκριση. Από το '90 έχουν περάσει 20 χρόνια, πολλές αφρικανικές χώρες άρχισαν να παρουσιάζουν αύξηση του κατά κεφαλήν εισοδήματος, αλλά παράλληλα συνεχίζουν να αποτελούν πηγή στυγνής εκμετάλλευσης (τα πετρέλαια της Νιγηρίας είναι μία χαρακτηριστική περίπτωση), να βασανίζονται ακόμη από την πληγή του εμφυλίου, από τη διαφθορά και τις αρρώστιες –ειδικά το AIDS–, ενώ η παιδική θνησιμότητα παραμένει σε τραγικά επίπεδα.
Αυτές ίσως να είναι ορισμένες από τις αιτίες που δεν βοήθησαν την ποδοσφαιρική ανάπτυξη της Αφρικής. Και, ίσως, όλο αυτό να έρχεται σε αντίθεση με την εικόνα που είδαμε στο τελευταίο Κύπελλο Εθνών. Εκεί που είδαμε νέες ποδοσφαιρικές δυνάμεις να έρχονται στο προσκήνιο, χωρίς όμως αυτό να προαναγγέλλει κάποιου είδους ποδοσφαιρική ανάπτυξη. Είναι δεδομένο ότι τα προβλήματα δημοκρατίας που υπάρχουν στις περισσότερες αφρικανικές χώρες, σε συνδυασμό με την έλλειψη δικτύων, κοινωνικής προστασίας και αναλφαβητισμού, λειτουργούν αρνητικά σε οποιαδήποτε μορφή προόδου. Εδώ έχουμε να κάνουμε με χώρες όπου ακόμη δεν αναγνωρίζονται βασικά ανθρώπινα και πολιτικά δικαιώματα, οπότε δεν είναι δυνατόν να συζητούμε για συνθήκες ποδοσφαιρικής ανάπτυξης.
Το ποδόσφαιρο, αν δεν έχεις ένα πιάτο φαΐ, ένα ποτήρι καθαρό νερό, μια ασπιρίνη, είναι τριτεύον. Και πέραν τούτων, χρειάζεται σχέδιο και οργάνωση. Η πραγματικότητα της αφρικανικής ηπείρου δείχνει πως παραμένει και φοβούμαι πως θα συνεχίσει και για την επόμενη δεκαετία να παραμένει μία ποδοσφαιρική αποικία της Ευρώπης. Οι Αφρικανοί βλέπουν το ποδόσφαιρο σαν ένα διαβατήριο για μία καλύτερη ζωή. Ξενιτεύονται, κερδίζουν χρήματα και οι περισσότεροι επιστρέφουν στον τόπο τους. Με οικονομικούς όρους, ο Αφρικανός ποδοσφαιριστής είναι ένα «εξαγώγιμο προϊόν». Και δεν βλέπω αυτό το χαρακτηριστικό να αλλάζει.
Σωτηρία και κωλοτούμπες
Ήταν δεδομένο ότι θα συνέβαινε. Οι κύριοι Βορίδης και Γεωργιάδης θητεύοντας τόσο καιρό στο κόμμα της κωλοτούμπας έμαθαν την τεχνική. Έτσι, προσχωρώντας στη Ν.Δ. προσπάθησαν με δηλώσεις τους να «δικαιολογήσουν» αυτή τη στάση. Και η δικαιολογία ήταν ότι προέχει η σωτηρία της πατρίδας. Γελοιότητες. Είδαν ότι το καράβι που βρίσκονταν άρχισε να βουλιάζει και πήδησαν στο διπλανό για να διασφαλίσουν την πολιτική τους επιβίωση. Η «ιδεολογία» ή οι «αρχές» είναι καλές όσο εξυπηρετούν τους προσωπικούς στόχους. Άλλωστε, πολίτες με μνήμη χρυσόψαρου πάντα θα υπάρχουν. Και ο Βορίδης θα δηλώνει πως στα νιάτα του ήταν «ακτιβιστής της δεξιάς». Έτσι λέγεται ο τραμπουκισμός με το τσεκούρι. Και ο «μπουμπούκος» ιδεολογικοποιεί την κωλοτούμπα και διευρύνει το πελατολόγιο για τα βιβλία του.

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΕΣ